Humedica Belgie: Nieuws en pers: Hongersnood beëindigd?

Van catastrofe naar crisis - een lange weg

Door Raphael Marcus / Arno van den Heuvel, 2012/02/29

Eind januari werd de hongersnood in Somalië door de verenigde Naties als 'ten einde' verklaard. Maar wat betekent dit nu eigenlijk? De term 'hongersnood' zoals ze wordt gehanteerd door de VN wordt gebaseerd op een aantal criteria die op hun beurt kunnen worden berekend door middel van onderzoek, metingen en statistische gegevens. Deze cijfers zijn ongetwijfeld juist maar de uitspraak dat de hongersnood 'voorbij' is, is mislijdend.

In Somalië alleen al ondervinden naar schatting nog steeds meer dan 350.000 acuut ondervoedde kinderen de gevolgen van de hongersnood. Wanneer kan dit als 'voorbij' worden verklaard? Foto: humedica/Katja Weber

Volgens de VN is er sprake van een hongersnood (overeenkomstig met fase 5 van de Integrated Food Security Phase Classification of IPC) wanneer meer dan 20 procent van de huishoudens in een bepaalde regio met extreme voedseltekorten geconfronteerd worden, er meer dan 30 procent van de mensen ondervoed zijn en er elke dag 2 op 10.000 mensen overlijden.

In Somalië zijn er momenteel 2,3 miljoen mensen die door de honger worden getroffen – in de hele hoorn van Afrika zijn er dat zelfs nog bijna 10 miljoen. In Somalië wordt het aantal acuut ondervoedde kinderen nog steeds op 350.000 geschat.

Uiteindelijk gaat het dus niet zozeer om het einde als wel om een degradatie in een classificatie (IPC fase 4) van een humanitaire noodsituatie die elke dag nog levens kost. Bovendien mogen we niet vergeten dat een grootschalige hongersnood als deze ook andere verstrekkende gevolgen heeft: van de vluchtelingenproblematiek en choleradreiging tot verloren jaren van onderwijs en schade aan de economie.

Ondanks de verklaringen van de VN is er dus geen reden om optimistisch te zijn of onszelf op de borst te kloppen. Er is nog veel te doen en een positieve prognose zou riskant zijn, zeker als men bedankt dat het Rode Kruis en andere lokale en internationale organisatie sinds kort geen hulp meer mogen bieden in Somalië van Al-Shabaab.

De aanhoudende honger is de opvallendste maar niet de enige reden van de hongersnood. Foto: Humedica/Katja Weber

Om te herstellen van een dergelijke crisis is veel tijd nodig, veel meer tijd dan de zes maanden die zijn verstreken sinds het officiële begin van de hongersnood. Bovendien is het belangrijk om enkele mythes over hongersnood de wereld uit te helpen. Het is bijvoorbeeld niet zo dat een betere oogst ook meteen een verbetering van de situatie tot gevolg heeft. Een hongersnood is ook niet het gevolg van een tekort aan voedsel in de wereld, maar eerder van een slechte verdeling en exorbitante prijzen. Bovendien wordt ook wel eens vergeten dat een goed en evenwichtig dieet bestaat uit verschillende voedingsstoffen en dat die niet altijd voorhanden zijn.

Honger ontstaat ook niet enkel door natuurrampen of droogte. Conflicten spelen vaak eveneens een grote rol. Sinds 1992 is het aantal door de mens veroorzaakte hongersnoodnoden verdubbeld. Het conflict in de hoorn van Afrika broeit als twee decennia lang en ook daar lijkt het einde niet direct in zicht. Binnenkort zullen er 17.000 soldaten van het AMISOM (African Union Mission in Somalia) in Somalië worden gestationeerd om samen met Ethiopische en Keniaanse troepen strijd te voeren tegen Al-Shabab.

Onlangs voerde Al-Shabaab een verbod in om actief hulp te bieden aan de noodlijdende bevolking. Wie zal deze mensen helpen? Foto: Humedica/Katja Weber

Het is duidelijk dat door de honger een hele maatschappij voor vele jaren getekend is. Trauma's, chronische gezondheidsproblemen en een algemene terugval van de ontwikkeling van het land zijn maar enkele voorbeelden van de gevolgen op lange termijn.

Een andere reden tot bezorgheid naar de toekomst toe is dat hongerlijdende kinderen niet leren en zich slecht ontwikkelen. Een studie uit Guatemala toonde aan dat kinderen die gedurende de eerste drie levensjaren complementair voedsel kregen uiteindelijk bijna twee keer zoveel hadden geleerd als de kinderen uit de controlegroep. (Hoddinott J, Maluccio JA, Behrman JR, Flores R, Martorell R.: "Effect of a nutritional intervention during early childhood on economic productivity in Guatemalan adults." The Lancet. 2008. Feb. 2; 371 (9610): 411–6).

Over twee maanden breekt in de hoorn van Afrika het volgende regenseizoen aan. Maar of er nu voldoende regen valt of niet een einde van de moeilijke situatie is in ieder geval nog ver weg . De mensen in deze landen zullen nog voor een lange tijd afhankelijk zijn van buitenlandse steun.

 
 
Facebook